Ναπολέων Μαραβέγιας

Αρχική » Uncategorized

Category Archives: Uncategorized

Συνέντευξη του Ναπολέοντα Μαραβέγια στο VoltaMagazine

ΟΝαπολέων Ν. Μαραβέγιας γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά. Πήρε Πτυχίο από το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στη Γαλλία, στο Πανεπιστήμιο της Γκρενόμπλ, απ’ όπου απέκτησε D.E.A. και Doctorat d’ Etat (1983) με Άριστα. Έχει κληθεί να διδάξει σε πολλά Πανεπιστήμια της Ευρώπης όπως, της Γκρενόμπλ, της Οξφόρδης, του Παρισιού, του Μονπελιέ, της Βαλένθιας και της Βουδαπέστης σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο. Το 2001 τιμήθηκε με τη Λεγεώνα της Τιμής από τον Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας για την προσφορά του στην Επιστήμη. Διετέλεσε επίσης Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης στην Υπηρεσιακή Κυβέρνηση που συγκροτήθηκε το 2012 από μη Πολιτικά Πρόσωπα κοινής αποδοχής. Από το 2013 είναι μέλος της πενταμελούς Επιστημονικής Επιτροπής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή των Ελλήνων. Από το 2019 είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής «Ελλάδα 2021» για την υλοποίηση δράσεων ή εκδηλώσεων στο πλαίσιο της επετείου των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821.

Έχοντας πολύ καλή γνώση της ιστορίας και παρατηρώντας τη σύγχρονη Ελλάδα, πιστεύετε ότι επαναλαμβάνουμε λάθη του παρελθόντος; κι αν ναι ποια είναι;
Παρότι συνηθίζουμε να λέμε ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, είναι γεγονός ότι η  δράση των κοινωνιών και των προσώπων δεν μπορεί να είναι η ίδια σε κάθε ιστορική εποχή γιατί τα δεδομένα είναι διαφορετικά. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές μπορεί να διακρίνει κανείς ορισμένα σταθερά χαρακτηριστικά σε κάθε λαό στην μεγάλη ιστορική περίοδο. Στην περίπτωση του Ελληνικού λαού μπορούμε να πούμε ότι έχει την τάση να διχάζεται, ίσως ευκολότερα από άλλους λαούς και να ακολουθεί τα διχαστικά κηρύγματα των ηγετών κάθε εποχής. Ίσως αυτό να είναι συνέπεια της αργοπορημένης έλευσης της νεωτερικότητας και συνεπώς της κυριαρχίας του ορθού λόγου στη χώρα μας, όπως εξάλλου και στις άλλες χώρες της Μεσογείου σε σύγκριση με τις χώρες της  Βόρειας Ευρώπης.

Κύριε Καθηγητά, σε τι συνίσταται η επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης; 
Η επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης μπορεί να αποδοθεί σε τέσσερις αλληλοσυνδεμένους βασικούς παράγοντες: α) στην παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας β) στην διαδεδομένη πίστη ότι μπορούν οι Έλληνες να ξαναφτιάξουν την ένδοξη Ελλάδα της Αρχαιότητας γ) στον συνδυασμό του ιδιοτελούς συμφέροντος των μεγάλων δυνάμεων, λόγω της γεωγραφικής θέσης μας και του ανιδιοτελούς ενδιαφέροντος των Φιλελλήνων, λόγω του λαμπρού παρελθόντος των προγόνων μας και δ) στην επίδραση των δύο ιδεολογικών παραγόντων, αφενός του Διαφωτισμού της Δύσης και αφετέρου της Ορθόδοξης Πίστης της Ανατολής.

Η Ελλάδα τότε ήταν ένα προτεκτοράτο το οποίο ο κάθε σύμμαχος χρησιμοποιούσε για τα δικά του συμφέροντα. Γνωρίζοντας σήμερα την δύναμή μας τόσο σε ενεργειακό πλούτο, γεωπολιτική θέση και άλλα, πως θα μπορούσαμε να το εκμεταλλευτούμε εμείς και να μην είμαστε παιχνίδι στα χέρια άλλων;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η χώρα μας, παρότι έχασε το 1/3 του εισοδήματός της λόγω της πρόσφατης περιπέτειας της οικονομικής κρίσης και της σημερινής πανδημίας, βρίσκεται σήμερα στις τριάντα πιο αναπτυγμένες χώρες του κόσμου σε όλες σχεδόν τους δείκτες ευημερίας. Διαθέτουμε ενεργειακό πλούτο σε ήλιο και αέρα και προφανή στρατηγική γεωπολιτική θέση. Όμως, συμβαίνει να έχουμε «αρπακτικούς γείτονες» και να χρειάζεται όχι μόνο να «αιμορραγούμε» για μεγάλες αμυντικές δαπάνες, αλλά και να αναζητούμε αξιόπιστους και ισχυρούς συμμάχους για να προστατεύσουμε την εθνική μας υπόσταση. Είναι έτσι πολύ δύσκολο οι ηγέτες μας να ακολουθήσουν πιο «αδέσμευτη» εξωτερική πολιτική χωρίς να βλάψουν τα εθνικά μας συμφέροντα.

Διακόσια χρόνια μετά, οι γείτονές μας αναβιώνουν το όραμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Πως ερμηνεύετε τις προκλήσεις της γείτονος;
Είναι γεγονός ότι η γειτονική μας χώρα τα τελευταία 20 χρόνια έχει αναπτυχθεί οικονομικά δημογραφικά και πολύ περισσότερο από ότι  η Χώρα μας. Στις αρχές του αιώνα μας, το ΑΕΠ της Τουρκίας ήταν διπλάσιο από αυτό της Ελλάδας και σήμερα είναι τετραπλάσιο. Ο πληθυσμός της γείτονος έφθασε σήμερα τα 85 εκατ. και ο δικός μας δεν είναι ούτε 11 εκατ. Προφανώς η Τουρκία νοιώθει ότι είναι ισχυρή και κυρίως εμφανίζεται διεθνώς ισχυρότερη από όσο πραγματικά είναι. Ο ηγέτης της γείτονος φαίνεται ότι θέλει να ξεπεράσει τον «πατέρα» της σύγχρονης  Τουρκίας τον Κεμάλ Ατατούρκ και επιθυμεί εμφανώς αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης προκειμένου να επιβεβαιώσει το μεγαλείο του σε σχέση με τον Κεμάλ. Η Χώρα μας συνεπώς χρειάζεται επαγρύπνηση και ισχυρές συμμαχίες .

Ο ρόλος των γυναικών στον Αγώνα ήταν απλά σημαντικός ή και καθοριστικός;
Ο ρόλος των γυναικών στον Αγώνα του 21 ήταν πραγματικά καθοριστικός, αν σκεφτεί κανείς τη θέση της γυναίκας την εποχή εκείνη. Δεν ήταν μόνο οι ηρωικές μορφές που ξεχώρισαν, όπως  η Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους, αλλά κυρίως ήταν οι ανώνυμες γυναίκες  που εμψύχωναν ως μητέρες και σύζυγοι τους πολεμιστές της Επανάστασης. Ήταν οι Ελληνίδες που είχαν ενστερνισθεί το πάθος για την ελευθερία και το όνειρο της δημιουργίας  της νέας Ελλάδας πάνω στα ερείπια των αρχαίων μνημείων.  Αυτό το πάθος τους ήταν καθοριστικό για την διαπαιδαγώγηση των νέων και την ενστάλαξη στις ψυχές των παιδιών τους των ιδεωδών της ελευθερίας και της αγωνιστικής διεκδίκησης της τιμής και της αξιοπρέπειας των υπόδουλων Ελλήνων.

Διακόσια χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η χώρα μας περνά σήμερα δύσκολες ώρες από έναν άλλο ύπουλο εχθρό, τον κορονοϊό. Με αυτό σαν βάση, ο εορτασμός προσλαμβάνει  μια ξεχωριστή διάσταση;
Η χώρα μας δεν πρόλαβε να βγει από την τρομερή περιπέτεια της οικονομικής κρίσης και αμέσως άρχισε να αντιμετωπίζει έναν εξαιρετικά ύπουλο εχθρό και να ζει έναν ιδιότυπο πόλεμο. Η χώρα μας παλεύει με επιτυχία και με  δύσκολους όρους. Όχι μόνο γιατί  η οικονομία της εξαρτάται σημαντικά από δραστηριότητες που απαιτούν ανθρώπινη παρουσία (τουρισμός, εστίαση, διασκέδαση κλπ), αλλά και γιατί ,ταυτόχρονα, δεν διαθέτει ανεξάντλητους πόρους, λόγω της προηγούμενης οικονομικής κρίσης. Το χειρότερο είναι ότι συμπίπτει με τον εορτασμό της 200ης επετείου της μεγαλειώδους Επανάστασης του 1821 και δυστυχώς δεν επιτρέπει οι εκδηλώσεις να έχουν την λαμπρότητα που απαιτεί αυτή η επέτειος. Παρόμοιες και ακόμη χειρότερες ήταν οι συνθήκες και στην 100η επέτειο δηλ. το 1921, όταν η χώρα πολεμούσε στη Μ. Ασία λίγο πριν από την καταστροφή του 1922.

Ο εορτασμός σήμερα παρά τις δυσκολίες, πρέπει να προσλάβει και  ένα χαρακτήρα εξύμνησης της ανθεκτικότητας του έθνους τόσο στον ξεσηκωμό  του 21, όσο και στη διάρκεια των 200 ετών του ελεύθερου βίου της χώρας. Πράγματι το έθνος μας επέδειξε ανθεκτικότητα και  πέτυχε  την τελική νίκη σε όλες τις δυσκολίες που αντιμετώπισε από το 1821 μέχρι σήμερα. Παρά τις καταστροφές, τις πτωχεύσεις, του διχασμούς, τους εμφυλίους, η Ελλάδα άντεξε όλα αυτά τα χρόνια και βγήκε νικήτρια. Σήμερα η χώρα μας είναι ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και μάλιστα στον πυρήνα της, στη ζώνη του Ευρώ και απολαμβάνει όλα τα οφέλη και τα προνόμια της συμμετοχής της στην Ευρωπαϊκή οικογένεια. Με ευρωπαϊκή οικονομική αλληλεγγύη και με  πολιτική στήριξη στην προσπάθεια της θα ξεπεράσει και αυτή τη δυσκολία.  Έχοντας μάθει από τα παθήματά της, ελπίζουμε ότι θα ακολουθήσει μια  σταθερή αναπτυξιακή πορεία μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς τις σισύφειες παλινδρομήσεις του παρελθόντος.

Η πανδημία μπορεί να ενώσει την Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ενωση αφού ξεπέρασε την οικονομική κρίση, άντεξε ενωμένη την αποχώρηση της Βρετανίας, περιόρισε την άνοδο του εθνολαϊκισμού στις εκλογές του 2019 και συγκράτησε τις προσφυγικές ροές, ήρθε αντιμέτωπη με τον κορωνοϊό από τις αρχές του 2020. Μέσα στα εντεινόμενα προβλήματα της υπογεννητικότητας, της τεχνολογικής υστέρησης σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία και του εμπορικού ανταγωνισμού κυρίως από την Κίνα, ήλθε να προστεθεί και η πανδημία. (περισσότερα…)

Ανατροπές και νέες ισορροπίες στην εποχή της πανδημίας

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πανδημία προκαλεί ανατροπές και δημιουργεί νέες ισορροπίες σε πολλά επίπεδα. Από τις οικογενειακές, οικονομικές, κοινωνικές μέχρι και τις διεθνείς σχέσεις, ο κορωνοϊός έχει ανατρεπτικά αποτελέσματα, των οποίων δεν μπορούμε ακόμη να εκτιμήσουμε πλήρως το εύρος και το βάθος.

Στο επίπεδο των οικογενειακών σχέσεων, η πανδημία υποχρεώνει τα μέλη της οικογένειας να παραμένουν στο σπίτι, πράγμα που μπορεί να αναπτύξει εκδηλώσεις συναισθημάτων οικογενειακής τρυφερότητας και αγάπης. Παράλληλα, όμως, μπορεί να τα αποξενώνει, καθώς η εργασία από το σπίτι απομονώνει κάθε μέλος της οικογένειας μπροστά στον υπολογιστή του, ενώ αυξάνει τη νευρικότητα και τις συγκρούσεις, πράγμα που έχει ήδη αναλυθεί από ειδικούς επιστήμονες. (περισσότερα…)

Εμπιστοσύνη και Αξιοπιστία στην εποχή της πανδημίας

Η εμπιστοσύνη δεν έχει μεταφυσικό περιεχόμενο. Δεν είναι πίστη, η οποία δεν στηρίζεται σε υλική πραγματικότητα. Η εμπιστοσύνη στηρίζεται στην αξιοπιστία. Με βάση την αξιοπιστία, «χτίζεται» σταδιακά η εμπιστοσύνη στις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας, της κοινότητας, της κοινωνίας μιας χώρας ή ακόμη μεταξύ των λαών των διαφορετικών χωρών. (περισσότερα…)

Οικονομική πολιτική στην εποχή της πανδημίας

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η ύφεση που προκαλείται από την αναγκαστική παύση των οικονομικών δραστηριοτήτων σε ολόκληρο τον κόσμο, προκειμένου να προστατευτεί η ζωή των ανθρώπων από την πανδημία, αναμένεται να κινηθεί γύρω στο 5% του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2020 με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει νέο κύμα κορωνοϊού και ότι θα επιστρέψει ο κόσμος στην ανάπτυξη. (περισσότερα…)

Η ώρα της ευθύνης για όλους!

Είμαστε σε πόλεμο εναντίον της πανδημίας! Αυτό είναι βέβαιο, αλλά ο πόλεμος αυτός δεν είναι όπως οι άλλοι. Στον σημερινό πόλεμο δεν νοούνται ούτε ατομικοί ούτε συλλογικοί ηρωισμοί όχι μόνο επειδή δεν χρειάζονται -αφού δεν αφορούν την υπεράσπιση της πατρίδας και της ελευθερίας- αλλά και επειδή όποιος αψηφά τον κίνδυνο και τον φόβο του θανάτου από τον εχθρό κορωνοϊό δεν πεθαίνει μόνο ο ίδιος που επιλέγει τον θάνατο δείχνοντας ηρωισμό, όπως συμβαίνει στον συνήθη πόλεμο. Μαζί του θα πεθάνουν και πολλοί άλλοι. Με άλλα λόγια, όποιος δεν τηρεί τους υγειονομικούς κανόνες (φυσική απόσταση, μάσκα, πλύσιμο χεριών) δεν κινδυνεύει να πεθάνει μόνο αυτός, αλλά να παρασύρει μαζί του και πολλούς άλλους, που δεν θέλουν να πεθάνουν. Αντίθετα, στον κλασικό πόλεμο, όποιος δεν φοβάται τον θάνατο επιλέγει να πεθάνει ο ίδιος, κάνοντας ηρωικές πράξεις, χωρίς συνήθως να παρασύρει και άλλους που δεν αντέχουν ηρωισμούς. (περισσότερα…)

Μια ερμηνεία του φαινομένου Τραμπ

Ο Τραμπ δεν εμφανίστηκε πριν από μερικά χρόνια αιφνιδίως. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι αποτελεί απάντηση στην αποτυχία των «κατεστημένων» πολιτικών δυνάμεων ολόκληρου του πολιτικού φάσματος των ΗΠΑ να επιλύσουν με επάρκεια προβλήματα των κοινωνιών τους. Ο Τραμπ αλλά και άλλοι πολιτικοί ηγέτες στον κόσμο εμφανίστηκαν ως ανανεωτές ενός «γερασμένου» πολιτικού συστήματος, προερχόμενοι συνήθως όχι από το πολιτικό σύστημα αλλά από τον κόσμο των επιχειρήσεων, για να μιλήσουν με μια διαφορετική γλώσσα κατευθείαν στις αγωνίες εκατομμυρίων ανθρώπων και να υποσχεθούν ότι θα λύσουν με διαφορετικό τρόπο τα οικονομικά προβλήματά τους. (περισσότερα…)

Αμερικάνικες εκλογές, κυριαρχία της οικονομίας

Όταν γράφεται αυτό το κείμενο δεν υπάρχει ακόμη νικητής στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές. Είναι όμως εξαιρετικά ενδιαφέρον, τουλάχιστον για τους πολιτικούς επιστήμονες, ότι, ακόμη και αν δεν κερδίσει ο Πρόεδρος Τράμπ, θα βρεθεί πολύ κοντά στον αντίπαλό του Μπάϊντεν. Και το ερώτημα είναι γιατί, μετά από τόσα πολλά ολισθήματα του σημερινού Προέδρου, η δημοτικότητά του παραμένει τόσο πολύ υψηλή. (περισσότερα…)

Ισορροπία του τρόμου

Καθώς επανέρχεται το δεύτερο κύμα της Πανδημίας στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και σ’ ολόκληρο τον κόσμο, τίθεται και πάλι το τραγικό δίλημμα: Υγεία ή οικονομική ευημερία των πολιτών. Τώρα μάλιστα τίθεται με μεγαλύτερη επίγνωση της πραγματικότητας, μετά την εμπειρία της άνοιξης του 2020 αυτού του χρόνου.

Κάθε μήνας καραντίνας ή lockdown στοιχίζει 2,5-3% μείωση του ΑΕΠ σε οποιαδήποτε χώρα, όπως έχει υπολογισθεί από έγκυρους διεθνείς οργανισμούς. Συνεπώς, τώρα ξέρουμε τι σημαίνει ακριβώς για την οικονομία μια παύση της οικονομικής δραστηριότητας με γενικευμένη καραντίνα που επιβάλλεται για τη ριζική αντιμετώπιση της πανδημίας του κορονοϊού. (περισσότερα…)

Επιστήμη και κοινωνία στην εποχή της πανδημίας

Κατά πόσο τα επιστημονικά πορίσματα που αφορούν στην υγεία και την ασφάλεια των ανθρώπων φθάνουν στους πολίτες χωρίς παρέμβαση από τις εκάστοτε πολιτικές εξουσίες ή από πανίσχυρα επιχειρηματικά συμφέροντα αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα στις σύγχρονες κοινωνίες. Πρόκειται για ένα ζήτημα ευθύνης των επιστημόνων απέναντι στην κοινωνία. (περισσότερα…)