Τα τελευταία τρία χρόνια στη δημόσια συζήτηση κυριαρχούν το χρέος, το έλλειμμα, το Μνημόνιο και οι δόσεις του δανείου από τους δανειστές μας και εταίρους μας. Δυστυχώς, δεν γίνεται λόγος για το ζήτημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, η οποία θα μπορούσε να δώσει διέξοδο στα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Ξέρουμε ότι τα τελευταία 30 χρόνια τόσο η βιομηχανική όσο και η αγροτική παραγωγή έχουν μειωθεί σε απόλυτες τιμές. Η ανάπτυξη – μεγέθυνση της δεκαετίας ’96-’06 προήλθε από τις κατασκευές, τις υπηρεσίες και, κυρίως, από την κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων, πράγμα που επιδείνωσε και το έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών.

Eτσι το ζήτημα της παραγωγικής βάσης που θα στηρίζεται στη βιομηχανία και τη γεωργία παραμελήθηκε, όμως αυτή τη στιγμή της μεγάλης κρίσης αποτελεί την αιτία του προβλήματος. Η παραγωγή των βιομηχανικών και αγροτικών προϊόντων υποχώρησε μπροστά στις ελεύθερες πλέον εισαγωγές φθηνότερων και πολλές φορές ποιοτικά καλύτερων ειδών τόσο από τις ευρωπαϊκές χώρες όσο και από τον υπόλοιπο κόσμο.

Σήμερα το ζήτημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης, δηλαδή της διεύρυνσης της παραγωγικής βάσης της χώρας μας στη βιομηχανία και τη γεωργία, δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με όρους διεθνούς ανταγωνιστικότητας. Θα πρέπει συνεπώς να σχεδιάσουμε μια νέα παραγωγική δομή, η οποία θα περιλαμβάνει προτεραιότητες με βάση τις δυνατότητες της χώρας. Κατά γενική παραδοχή οι κλάδοι που θα μπορούσαν να έχουν μέλλον στη χώρα είναι τα αγροτικά προϊόντα και τα τρόφιμα, η ενέργεια και ενδεχομένως η πληροφορική. Η προσπάθεια θα πρέπει να επικεντρωθεί χωρίς να διασπούμε τις δυνάμεις μας προς όλες τις κατευθύνσεις. Αν π.χ. στοχεύσουμε στην αγροτική παραγωγή, την επεξεργασία και τη μεταποίηση των αγροτικών προϊόντων συνδυασμένη με τις υπηρεσίες στον τουρισμό, ενδεχομένως αυτός ο συνδυασμός θα μπορούσε να αποτελέσει μια νέα παραγωγική διέξοδο σε πάρα πολλές περιοχές.

Βεβαίως, όλα αυτά θα πρέπει να σχεδιαστούν από ένα έξυπνο κράτος σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Βασική προϋπόθεση είναι προφανώς η αύξηση της ρευστότητας, δηλαδή της διοχέτευσης δανείων από το τραπεζικό σύστημα προς τις επιχειρήσεις. Ας ελπίσουμε ότι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και η ανασυγκρότηση του τραπεζικού συστήματος θα δώσουν μια τέτοια δυνατότητα.

ΕΘΝΟΣ 08/10/12

Ο περιορισμός του αθέμιτου πλουτισμού των πολιτικών αποτελεί όρο για την ομαλότερη εξέλιξη του πολιτικού μας συστήματος και για την αποκατάσταση στοιχειώδους δικαιοσύνης

Το πολιτικό χρήμα δεν πρέπει να ταυτίζεται με το χρήμα που κάποιος πολιτικός μπορεί να αποκτήσει μέσω επιχειρηματικών δραστηριοτήτων οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με την πολιτική του δραστηριότατα. Παραδείγματος χάρη: Κάποιος μπορεί να έχει μια επιχείρηση παραγωγής παπουτσιών και ταυτόχρονα να έχει εκλεγεί ως βουλευτής. Η επιχείρησή του αυτή προφανώς δεν συνδέεται καθόλου με την πολιτική του δραστηριότητα παρά μόνο εάν ως πολιτικός φροντίσει να γίνει μία κρατική προμήθεια στο στράτευμα, π.χ. να επιλεγεί η επιχείρησή του για να προμηθεύσει παπούτσια στους στρατιώτες. Τότε μπορούμε να μιλάμε για πολιτικό χρήμα.

Εχοντας υπόψη μας αυτή τη διευκρίνηση πρέπει να παραδεχτούμε ότι αρκετοί πολιτικοί άνδρες και γυναίκες σ’ ολόκληρο τον κόσμο χρησιμοποιούν το πολιτικό τους αξίωμα ή τις κρατικές πληροφορίες που έχουν ως πολιτικά πρόσωπα προκειμένου να διευκολύνουν τις δικές τους ή των συγγενών τους επιχειρηματικές δραστηριότητες. Σε χώρες όπου οι θεσμοί δεν λειτουργούν αποτελεσματικά το φαινόμενο της παραγωγής πολιτικού χρήματος όπως ορίστηκε προηγουμένως είναι συχνό φαινόμενο και θα μπορούσε να υπάρξει κάποια συστηματική συσχέτιση μεταξύ του επιπέδου ανάπτυξης μιας χώρας και του φαινομένου της παραγωγής πολιτικού χρήματος.

Ωστόσο, φαινόμενα πολιτικού χρήματος έχουν παρουσιαστεί και σε εξαιρετικά ανεπτυγμένες χώρες στην Ευρώπη και στην Αμερική αν και είναι πολύ περισσότερο σπάνια. Το ζήτημα του πολιτικού χρήματος στη χώρα μας ιδιαίτερα, που είναι μία χώρα μέσου επιπέδου ανάπτυξης, έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις, ίσως δυσανάλογες με το επίπεδο ανάπτυξής της.

Σε αυτό έχουν συμβάλει η έντονη επιθυμία εύκολου πλουτισμού προκειμένου να μιμηθούμε καταναλωτικά πρότυπα πολύ περισσότερο ανεπτυγμένων χωρών με τις οποίες βρίσκεται η χώρα μας σε άμεση σχέση καθώς επίσης και η πολυνομία που γίνεται τελικά ανομία του ελληνικού συστήματος.

Επίσης, το θεσμικό πλαίσιο που καθορίζει την ευθύνη των πολιτικών προσώπων (υπουργών) φαίνεται ότι δεν είναι τόσο αποτελεσματικό και αφήνει περιθώρια σχετικής ατιμωρησίας όσων μπαίνουν στον πειρασμό του εύκολου πλουτισμού μέσω της πολιτικής επιρροής.

Η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου προφανώς θα συνέβαλε στον περιορισμό του φαινομένου αυτού στη χώρα μας χωρίς να σημαίνει ότι θα οδηγούσε και στην εξάλειψή του. Μέσα στις σημερινές συνθήκες της κρίσης, ωστόσο, όπου το μεγαλύτερο μέρος των πολιτών συμπιέζεται εισοδηματικά από την προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής που είναι και απαραίτητη και επιβαλλόμενη, ο περιορισμός του φαινομένου του αθέμιτου πλουτισμού των πολιτικών αποτελεί όρο για την ομαλότερη εξέλιξη του πολιτικού μας συστήματος και γενικότερα για την αποκατάσταση στοιχειώδους δικαιοσύνης στα μάτια της ευρύτερης κοινωνίας.

ΕΘΝΟΣ 01/10/12

Παρατηρώντας τον τρόπο που η Ευρωπαϊκή Ενωση αντιμετωπίζει τη σημερινή κρίση, μπορούμε να δεχθούμε την άποψη ότι υπάρχει μια ευρωπαϊκή στρατηγική που επιδιώκει, μέσω της επιβαλλόμενης λιτότητας, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις, ώστε η ευρωπαϊκή περιφέρεια να γίνει «ανταγωνιστική», όχι μέσω της τεχνολογίας, αλλά μέσω της μείωσης του εργατικού κόστους και του περιορισμού των δαπανών του κράτους. Στόχος της είναι να αντισταθμισθεί η αναπτυξιακή δυναμική των αναδυόμενων χωρών (Κίνα, Βραζιλία, Ινδία κ.ά.), η οποία στηρίζεται ακριβώς πάνω στο χαμηλό κόστος εργασίας και στις ελάχιστες δυνατές κρατικές δαπάνες.

Αυτή η στρατηγική διανομής του εισοδήματος εις βάρος των εργαζομένων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα νομιμοποιείται, έως έναν βαθμό, στην κοινωνία των χωρών της ευρωπεριφέρειας, λόγω της πραγματικής αναγκαιότητας μείωσης των ελλειμμάτων τόσο του Προϋπολογισμού (μείωση των δημόσιων δαπανών) όσο και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (μείωση του εργατικού κόστους για να αυξηθούν οι εξαγωγές) προκειμένου οι χώρες αυτές να προσαρμοσθούν στις πραγματικές τους παραγωγικές δυνατότητες και να μη συνεχίσουν να στηρίζονται στον υπέρμετρο δανεισμό που τις οδήγησε στη σημερινή κρίση.

Βεβαίως, μπορεί να μην υπάρχει μια τέτοια στρατηγική και όσα συμβαίνουν να είναι αποτέλεσμα εκλογικών υπολογισμών των χωρών της βόρειας Ευρώπης, οι οποίες προκειμένου να μην καταβάλουν το κόστος που απαιτείται για να βοηθήσουν τις νότιες χώρες, τους επιβάλλουν σκληρή λιτότητα, παραβλέποντας ότι ο υπέρμετρος δανεισμός, ο οποίος στήριξε την πλασματική ευημερία των νοτίων χωρών, συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη των βόρειων, στο πλαίσιο της Ευρωζώνης.

Ομως, αυτό που έχει σημασία είναι ότι οι νότιες χώρες της Ευρώπης και ιδιαίτερα η χώρα μας, προσπαθώντας να επιτύχουν, μέσα σε ασφυκτικά χρονικά πλαίσια, τους επιβαλλόμενους στόχους για να ξεπεράσουν την κρίση, έχουν οδηγηθεί, και με δικές τους αστοχίες, σε αδιέξοδο (ύφεση και ανεργία), το οποίο, καθώς απειλεί τόσο την κοινωνική συνοχή όσο και την ίδια τη δημοκρατική τους προοπτική, μπορεί να ανατρέψει οποιονδήποτε υπαρκτό ή ανύπαρκτο ευρωπαϊκό σχεδιασμό.

ΕΘΝΟΣ 24/09/12

Σ’ όλες τις εποχές, από την Αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα μέχρι και τη Νεωτερική Εποχή, η Γνώση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ύπαρξης και ανάπτυξης μιας κοινωνίας και συνεπώς παραγωγοί και φορείς της Γνώσης αξιολογούνταν και αμείβονταν αναλόγως. Σήμερα, σ’ όλες τις χώρες του κόσμου οι καθηγητές Πανεπιστημίου, ως κατεξοχήν φορείς και παραγωγοί Γνώσης, έχουν ειδική μεταχείριση ως προς τις αμοιβές τους.

Σ’ όλες τις εποχές, από την Αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα μέχρι και τη Νεωτερική Εποχή, η Γνώση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ύπαρξης και ανάπτυξης μιας κοινωνίας και συνεπώς παραγωγοί και φορείς της Γνώσης αξιολογούνταν και αμείβονταν αναλόγως. Σήμερα, σ’ όλες τις χώρες του κόσμου οι καθηγητές Πανεπιστημίου, ως κατεξοχήν φορείς και παραγωγοί Γνώσης, έχουν ειδική μεταχείριση ως προς τις αμοιβές τους.

Η ειδική αυτή μεταχείριση των Καθηγητών δεν είναι μόνο αποτέλεσμα μακροχρόνιων σπουδών και συνεχών αξιολογήσεων, αλλά οφείλεται και στο γεγονός ότι είναι αυτοί που «παράγουν» το επιστημονικό δυναμικό μιας χώρας και στελεχώνουν τις απαιτητικότερες σε Γνώση θέσεις του κρατικού μηχανισμού. Επιπλέον, σε δύσκολες στιγμές για την επιβίωση ενός έθνους, οι καθηγητές Πανεπιστημίου, ως κάτοχοι της Γνώσης που απαιτείται για το ξεπέρασμα μιας κρίσιμης κατάστασης, καλούνται να αναλάβουν και τη διακυβέρνηση της χώρας (βλ. πρόσφατα, κυβέρνηση Μόντι στην Ιταλία, υπηρεσιακή κυβέρνηση στην Ελλάδα κ.α.).

Ορθώς, συνεπώς, το κράτος και στη χώρα μας επεφύλαξε ιδιαίτερη μεταχείριση στους καθηγητές Πανεπιστημίου, προσδιορίζοντας αμοιβές ανάλογες μ’ αυτές των δικαστικών λειτουργών και των βουλευτών. Πριν από μερικά χρόνια αυτή η αναλογία ανετράπη, παρότι και οι ίδιοι οι δικαστές και οι πτυχιούχοι βουλευτές αποτελούν «προϊόν» των καθηγητών Πανεπιστημίου. Στη συνέχεια έγιναν απαξιωτικές περικοπές της τάξης του 30% των ήδη χαμηλών, με βάση διεθνείς συγκρίσεις, αμοιβών τους. Σήμερα, με τις προγραμματιζόμενες νέες μειώσεις, επέρχεται ο απόλυτος εξευτελισμός.

Προφανώς, δεν απαξιώνονται ούτε εξευτελίζονται οι καθηγητές Πανεπιστημίου ως πρόσωπα, γιατί οι περισσότεροι διαθέτουν αναγνώριση της αξίας τους και σε διεθνές επίπεδο. Εξευτελίζεται όμως η Γνώση στη χώρα μας και απαξιώνεται πλήρως η λειτουργία της ως κρίσιμου συντελεστή για την ύπαρξη και την ανάπτυξη της κοινωνίας μας ιδιαίτερα σε περίοδο κρίσης, όταν έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο, όπως γίνεται σε άλλες χώρες. Αφού καθυβρίστηκαν τα τελευταία χρόνια, από άγνοια, υστεροβουλία ή/και φθόνο, οι φορείς της, οι καθηγητές Πανεπιστημίου, είναι ευκολότερο τώρα να εξευτελίζεται πλήρως αυτό που διαθέτουν, δηλαδή η Γνώση.

11/09/12

Μήπως η έξοδος από την ευρωζώνη θα μπορούσε να συμβάλει στην προσπάθεια της χώρας μας να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της, με την υποτίμηση της δραχμής, γλιτώνοντας έτσι από τον φαύλο κύκλο της λιτότητας και της ύφεσης, που έχει οδηγήσει μεγάλο μέρος της κοινωνίας σε απόγνωση; Δυστυχώς, η πρόταση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη σημαντικά δεδομένα που ανατρέπουν αυτή τη διέξοδο της ελληνικής οικονομίας.

Πρώτα απ’ όλα, η έξοδος από το ευρώ μετά από χρεωκοπία, θα σημάνει άμεσα πλήρη αδυναμία δανεισμού από το εξωτερικού ,που είναι αναγκαίος αφενός για να μπορούμε να εξασφαλίσουμε τουλάχιστον μέρος των εισαγωγών μας, αφετέρου, για να καλυφθεί το ετήσιο πρωτογενές έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 4-5 δισ. ευρώ που υπάρχει ακόμη (το έλλειμμα δηλαδή των δημοσίων εσόδων σε σχέση με τις δημόσιες δαπάνες μισθών, συντάξεων κ.λπ., χωρίς τους τόκους των δανείων). (περισσότερα…)

Το «τρίγωνο της γνώσης» εκφράζει τη στενή σχέση μεταξύ των τριών βασικών στοιχείων της αναπτυξιακής στρατηγικής στη σύγχρονη εποχή, δηλαδή της έρευνας, της εκπαίδευσης και της καινοτομίας.

Η έρευνα παράγει νέα γνώση, η οποία μεταδίδεται μέσω της εκπαίδευσης και, στη συνέχεια, το καλά εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό είναι σε θέση να εφαρμόσει νέες τεχνολογικές και οργανωτικές μεθόδους και διαδικασίες, οι οποίες αυξάνουν την παραγωγικότητα και βελτιώνουν την ποιότητα της παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών. Η αύξηση της παραγωγικότητας και η βελτίωση της ποιότητας αυξάνει την ποσότητα και την αξία του παραγόμενου προϊόντος, χωρίς να αυξάνονται οι χρησιμοποιούμενοι πόροι, πράγμα που μειώνει το κόστος παραγωγής και βελτιώνει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα μιας οικονομίας, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να αυξάνονται και οι αμοιβές των εργαζομένων. (περισσότερα…)

Η γερμανοϊταλική κατοχή ήταν εξαιρετικά καταπιεστική, αρπακτική και βίαιη, όχι μόνο λόγω του φασιστικού χαρακτήρα του καθεστώτος των χωρών αυτών, αλλά και επειδή ο πόλεμος συνεχιζόταν τόσο στη Β. Αφρική όσο και κυρίως στην αχανή Ρωσία. Χρειαζόταν συνεπώς ο Αξονας οικονομικούς πόρους σε χρήμα, πρώτες ύλες και μεταφορικά μέσα, προκειμένου να συνεχίσει τις κατακτητικές του διαθέσεις σε άλλα μέτωπα. Από την άλλη πλευρά, τόσο η προπολεμική οικονομική κατάσταση της Ελλάδας όσο και οι καταστροφές του εξάμηνου πολέμου δημιουργούσαν εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες για την επιβίωση των Ελλήνων.

Η δυσκολία ανεφοδιασμού των πόλεων σε τρόφιμα, ιδίως στην τραγική περίοδο του χειμώνα 1941-1942, δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη μεταφορικών μέσων και καυσίμων, ούτε στην κακή κατάσταση του συγκοινωνιακού δικτύου, ούτε μόνο στην ανεπάρκεια της εγχώριας αγροτικής παραγωγής, δεδομένου βεβαίως του αποκλεισμού από τους Συμμάχους. Ενα μεγάλο μέρος των δυσκολιών στον ανεφοδιασμό των πόλεων και κυρίως της Αθήνας με τρόφιμα οφείλεται στους μηχανισμούς που πολύ γρήγορα αναπτύχθηκαν στην κατοχική περίοδο. (περισσότερα…)