Ύστερα από επτά χρόνια ύφεσης είναι κοινά αποδεκτό ότι το ελληνικό παραγωγικό σύστημα υπόκειται σε ένα είδος διπλής διαρθρωτικής πίεσης: αφενός από τον ανταγωνισμό που προέρχεται από χώρες με χαμηλό κόστος εργασίας που παράγουν φθηνά, αλλά όχι απαραίτητα χαμηλής ποιότητας αγαθά και υπηρεσίες, και αφετέρου από τις προηγμένες χώρες που διαθέτουν παραγωγική διάρθρωση και δυνατότητες στηριγμένες στην γνώση, στην εκπαίδευση και στην έρευνα και νοτομία.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η Ελλάδα θα γίνει μια οικονομία χαμηλού κόστους που θα ανταγωνίζεται σε αυτή τη βάση τις αναδυόμενες οικονομίες, όπως φαίνεται να ωθείται από τους δανειστές μας και κυρίως το ΔΝΤ ή αν θα προσανατολιστεί στην αναβάθμιση της τεχνολογικής και γνωσιακής βάσης του περιεχομένου των προϊόντων και των υπηρεσιών που προσφέρει σε παγκόσμια κλίμακα.

Η πρώτη επιλογή φαίνεται αδιέξοδη, διότι στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο με τις ταχείς μεταφορές κεφαλαίου, πάντα θα υπάρχει μια περιοχή του κόσμου όπου το κόστος εργασίας και η φορολογία θα είναι χαμηλότερα. Η δεύτερη επιλογή είναι δύσκολη, απαιτεί εθνική προσπάθεια και προγραμματισμό και θα αποφέρει αποτελέσματα σε μακροχρόνια βάση, εξασφαλίζοντας την έξοδο από την κρίση. (περισσότερα…)

-Ποια ιεραρχείτε ως σημαντικότερα διαρθρωτικά προβλήματα του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα;

Το σημαντικότερο διαρθρωτικό πρόβλημα είναι το χαμηλό επίπεδο επαγγελματικής εκπαίδευσης των αγροτών μας. Όσο υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης έχουν οι αγρότες, τόσο μεγαλύτερη είναι η επαγγελματική τους επιτυχία. Παρατηρούμε τους γεωπόνους, τους τεχνολόγους γεωπόνους και όσους έχουν, έστω, αγροτική εκπαίδευση μέσης σχολής να δημιουργούν αξιοζήλευτα αγροκτήματα. Ίσως ,θα μπορούσαν να συνδεθούν οι επιδοτήσεις με τη εκπαίδευση, ως ισχυρό κίνητρο εκπαίδευσης των νέων αγροτών.

Οι έλληνες αγρότες ,όμως, δεν έχουν ούτε αξιόπιστη συμβουλευτική στήριξη σε τεχνικό και σε διαχειριστικό επίπεδο. Οι υπηρεσίες των « γεωργικών εφαρμογών» έχουν εξαντλήσει τις δυνατότητές τους και δεν έχουν αντικατασταθεί με ένα δημόσιο ή/και ιδιωτικό δίκτυο συμβουλευτικής υποστήριξης/πληροφόρησης. Έτσι, οι έλληνες αγρότες προσπαθούν αβοήθητοι και χωρίς εκπαίδευση να ανταγωνισθούν τους ευρωπαίους συναδέλφους τους, που έχουν εδώ και δεκαετίες αυτές τις προϋποθέσεις. (περισσότερα…)

Μετά από την ψήφιση επίπονων, κοινωνικά και πολιτικά, νέων μέτρων λιτότητας, τα οποία, παρά την προσπάθεια άμβλυνσης των ακραίων συνεπειών στα πολύ χαμηλά εισοδηματικά στρώματα, θα εντείνουν την ύφεση της ελληνικής οικονομίας, ολοκληρώθηκε επιτέλους η πολυπόθητη αξιολόγηση από τους εταίρους και δανειστές μας.

Συμφωνήθηκε, επίσης, ένα δεσμευτικό αλλά μάλλον ασαφές σχέδιο αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους, που ξεκινά ουσιαστικά από το 2018, δηλ. μετά τις γερμανικές εκλογές και μετά το τέλος του 3ου μνημονίου, για προφανείς πολιτικούς και οικονομικούς λόγους. (περισσότερα…)

Πέρασε σχεδόν απαρατήρητη στη χώρα μας η πρόσφατη Εκθεση του ΟΟΣΑ, που αφορά στις επιδόσεις των μαθητών των διαφόρων χωρών στον διεθνή διαγωνισμό PISA. Η Εκθεση δείχνει ακόμη μία φορά τα ελλείμματα του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 39η θέση στην Κατανόηση Κειμένου και στην 41η θέση στα Μαθηματικά και στη Φυσική μεταξύ 65 χωρών του κόσμου το 2012.

Παρά τις ενστάσεις πολλών ειδικών, ως προς τη δυνατότητα του σχετικού διαγωνισμού να αποτυπώσει τo μαθησιακό επίπεδο των διαγωνιζομένων 15χρονων μαθητών σε κάθε χώρα, είναι μάλλον βέβαιο ότι, έστω και με ατελή τρόπο, μπορούν να γίνουν διεθνείς συγκρίσεις και να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα.

Δυστυχώς, η Ελλάδα βρίσκεται πολύ χαμηλά σε σχέση με τις ανεπτυγμένες χώρες και πολύ κοντά σε αναπτυσσόμενες που είναι φτωχότερες από τη χώρα μας. Συγκρίνοντας την κατάταξη με κριτήριο το κατά κεφαλήν εισόδημα (όπου η Ελλάδα έρχεται 28η), με την κατάταξή της στον διαγωνισμό PISA, όπου έρχεται περίπου 40ή, αποκαλύπτονται τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. (περισσότερα…)

Η πίεση για μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση των αγροτών και αύξηση των ασφαλιστικών τους εισφορών βρίσκει την αγροτική οικονομία σε άσχημη κατάσταση.

Τα περισσότερα από τα χρονίζοντα προβλήματα της Ελληνικής Γεωργίας δεν έχουν βρει ικανοποιητική λύση. Ο μικρός και πολυτεμαχισμένος κλήρος παραμένει και αντιμετωπίζεται με ενοικίαση της γης που αυξάνει το κόστος παραγωγής. Παρά τους αναδασμούς, οι εκμεταλλεύσεις ξαναμοιράζονται καθώς δεν έχει ρυθμισθεί το κληρονομικό δίκαιο . Το κόστος των εισροών (μηχανήματα, φάρμακα, ζωοτροφές) αυξάνεται και η αξιοποίησή τους απέχει από το να είναι η άριστη, καθώς δεν υπάρχει αξιόπιστη συμβουλευτική στήριξη στους παραγωγούς. Οι τιμές των προϊόντων παραμένουν χαμηλές στο χωράφι, καθώς έχουν σχεδόν καταρρεύσει οι συλλογικές μορφές εμπορίας και όλοι σχεδόν οι προστατευτικοί μηχανισμοί της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. (περισσότερα…)

Το αγροτικό ζήτημα στη χώρα μας έμοιαζε να έχει βρει λύση μετά το Β’ Πόλεμο με τη διανομή των αγροτικών γαιών στους ακτήμονες και την εγκατάσταση της οικογενειακής γεωργίας. Στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, η προσπάθεια εκμηχάνισης και η μαζική χρήση βιομηχανικών εισροών ( μηχανήματα, λιπάσματα, φάρμακα κλπ) στις οικογενειακές, μικρές και πολυτεμαχισμένες αγροτικές εκμεταλλεύσεις είχε θαυμαστά αποτελέσματα. Το επίπεδο της παραγωγής και της παραγωγικότητας αυξήθηκε θεαματικά και ο βαθμός κάλυψης των εισαγωγών από εξαγωγές ξεπέρασε το 100% στη δεκαετία του ’70.

Όμως, παρά τη μεγάλη μείωση απασχολουμένων στην αγροτική οικονομία (από 60% το 1951 στο 20% το 1981 και σήμερα στο 10%) οι αγροτικές δομές έμειναν καθηλωμένες στο παρελθόν και το αγροτικό επάγγελμα συνέχισε να είναι, σχεδόν πάντα, υποβαθμισμένο κοινωνικά και εκπαιδευτικά. Ο αριθμός των εκμεταλλεύσεων, συγκριτικά με τη μείωση των αγροτών, μειώθηκε ελάχιστα, ενώ το μέσο μέγεθος των εκμεταλλεύσεων παρέμεινε το χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (5 εκτάρια στην Ελλάδα έναντι 20 εκταρίων στην ΕΕ). Επιπλέον, το ανθρώπινο δυναμικό δεν ανανεώθηκε και δεν μπόρεσε να αποκτήσει υψηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο. (περισσότερα…)

Κατ’ αρχάς, θα ήθελα μια επισκόπηση των έως τώρα επιδόσεων της παρούσας κυβέρνησης στο χώρο της οικονομίας…

Έχει διαπιστωθεί ιστορικά ότι οι μεγάλες πολιτικές αλλαγές, στη χώρα μας αλλά και σε άλλες χώρες, συνοδεύονται από μεγάλη αβεβαιότητα στη λειτουργία της οικονομίας. Είναι λογικό όλοι οι παράγοντες της οικονομίας (καταναλωτές, έμποροι, παραγωγοί, επιχειρηματίες κ.λπ.) να βρίσκονται σε ανησυχία σχετικά με τον τρόπο που θα ασκήσει την εξουσία της μια νέα κυβέρνηση που ευαγγελίζεται ριζική αλλαγή. Κατά συνέπεια, όλοι οι δείκτες των μακροοικονομικών μεγεθών (ΑΕΠ, επενδύσεις, κατανάλωση κ.ά.) παρουσίασαν κάμψη το 2015, η οποία πρόκειται να συνεχιστεί και το πρώτο εξάμηνο του 2016. Το ζήτημα είναι αν η νέα κυβέρνηση θα κατορθώσει να αποκαταστήσει το κλίμα εμπιστοσύνης που απαιτείται για να λειτουργήσει το οικονομικό σύστημα αποδοτικότερα απ’ ό,τι στο παρελθόν, όπως η ίδια υπόσχεται. Πρέπει, συνεπώς, να ευθυγραμμιστεί το επίπεδο των λόγων περί ανάπτυξης με τις πράξεις των επιμέρους υπουργείων. (περισσότερα…)

Σε προηγούμενο άρθρο μας στο «Βήμα της Κυριακής» (4.10.2015) είχαμε θέσει το ερώτημα αν γεννιέται κάτι νέο στη Βρετανία μετά την εκλογή του ριζοσπάστη Τζέρεμι Κόρμπιν στην ηγεσία του Εργατικού Κόμματος. Ο κ. Ν. Μουζέλης την προπερασμένη Κυριακή, πάλι στο «Βήμα» (25.10.15), αναρωτιόταν αν ο κ. Α. Τσίπρας είναι σοσιαλδημοκράτης.

Τα δύο κείμενα, αν και ασύνδετα μεταξύ τους, θέτουν, το καθένα με τον τρόπο του, το ίδιο ζήτημα: πώς μπορεί να ανανεωθεί η σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη σήμερα. Το ζήτημα προφανώς δεν αφορά μόνο τη σοσιαλδημοκρατία ως πολιτικό κίνημα αλλά την ίδια την Ευρώπη που «γέννησε» αυτό το πολιτικό κίνημα μετά το «σχίσμα» του σοσιαλιστικού εργατικού κινήματος στις αρχές του 20ού αιώνα. (περισσότερα…)

Η εκλογή του Τζέρεμι Κόρμπιν στην ηγεσία του Εργατικού Κόμματος της Βρετανίας τάραξε τα λιμνάζοντα νερά της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Οι προωθημένες ριζοσπαστικές θέσεις του τρόμαξαν ακόμη και πολλά στελέχη του ίδιου του Εργατικού Κόμματος και προφανώς δημιούργησαν νέα δεδομένα στην ευρωπαϊκή Αριστερά.

Είναι χαρακτηριστικό της νέας πνοής που φαίνεται να φύσηξε στη «νεοφιλελευθερίζουσα» σοσιαλδημοκρατική σκέψη των τελευταίων δεκαετιών το γεγονός ότι σημαντικοί καθηγητές της Πολιτικής Οικονομίας, όπως η διάσημος Γάλλος Τομά Πικετί και ο αμερικανός νομπελίστας Τζόζεφ Στίγκλιτζ, έσπευσαν να ενταχθούν στο επιτελείο του νέου ηγέτη των Εργατικών.

(περισσότερα…)

Η σημερινή Κυβέρνηση, μετά την απόφασή της να εξασφαλίσει οριστικά την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μας, έχει να αντιμετωπίσει – πέρα από τα εσωκομματικά της προβλήματα – το μείζον πρόβλημα της οικοδόμησης της εμπιστοσύνης, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

Η οικοδόμηση της εμπιστοσύνης στο εσωτερικό μαζί με τη σταδιακή επαναλειτουργία του τραπεζικού συστήματος είναι απολύτως αναγκαία στοιχεία για να μην συνεχίσει η οικονομία να καταρρέει, καθώς μειώνεται συνεχώς η κατανάλωση, η παραγωγή και οι επενδύσεις. Ήδη από μια εκτιμωμένη αύξηση του ΑΕΠ κατά 2-2,5% το 2015 σήμερα εκτιμάται μία μείωση κατά 2 – 2,5% , ενώ η χειρότερη πρόβλεψη φθάνει στο -4%. (περισσότερα…)