α πανεπιστήμια σ’ όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν κρίση προσαρμογής στις νέες συνθήκες της οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Ομως, το ελληνικό πανεπιστήμιο δεν αντιμετωπίζει μόνο τις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης της γνώσης, τις απαιτήσεις προσαρμογής στις μεταλλασσόμενες ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας, το αυξανόμενο κόστος παραγωγής νέας γνώσης, το ζήτημα της ανεξαρτησίας της επιστήμης από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα κ.ά. Στην Ελλάδα η κρίση προσαρμογής του πανεπιστημίου συμπίπτει με τη βαθιά οικονομική κρίση που διέρχεται η χώρα μας.

Το ελληνικό πανεπιστήμιο τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει την πλήρη απαξίωση της γνώσης με τη μείωση της δημόσιας χρηματοδότησης κατά 50%, με την καθήλωση της δημόσιας δαπάνης για την έρευνα και με την μεγάλη περικοπή των αμοιβών των καθηγητών, οι οποίες, καθώς ήταν ήδη χαμηλές, σε σχέση με τις αμοιβές σ’ άλλες χώρες παρόμοιου επιπέδου ανάπτυξης, έχουν φθάσει σήμερα σε εξευτελιστικό επίπεδο. (περισσότερα…)

Η φράση που έλεγαν οι μητέρες στην αρχαία Σπάρτη, όταν οι νέοι έφευγαν για πόλεμο, ή πρέπει να φέρεις την ασπίδα πίσω νικητής ή πρέπει να σε φέρουν πάνω στην ασπίδα νεκρό, στην περίπτωση της Ευρωζώνης ισχύει χωρίς περιστροφές: η Ευρωζώνη ή πρέπει να γίνει ομόσπονδο κράτος ή πρέπει να πεθάνει, δηλαδή να διαλυθεί και κάθε χώρα-μέλος να έχει το δικό της νόμισμα.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο με μια πρόσφατη έκθεσή του επιβεβαιώνει όσα πολλές φορές έχουμε υποστηρίξει, ότι η οικονομική κρίση επιδείνωσε τις ανισορροπίες, που είχαν δημιουργηθεί, λόγω των εγγενών προβλημάτων της Ευρωζώνης και ότι δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ριζικά η κρίση, αν η Ευρωζώνη δεν μετασχηματισθεί σταδιακά σε ομοσπονδιακό κράτος. (περισσότερα…)

Η ενασχόληση με τον τρόπο διοίκησης των ΑΕΙ, σήμερα στη χώρα μας, δεν αφήνει πολλά περιθώρια για μια ουσιαστικότερη συζήτηση, η οποία πρέπει να αφορά τόσο την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης όσο και την ποιότητα της παραγόμενης νέας γνώσης.

Ο τρόπος διοίκησης των πανεπιστημίων δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός, δεν πρέπει να ικανοποιεί φιλοδοξίες και να κατανέμει εξουσίες, αλλά να υπηρετεί την πραγματική αποστολή των ΑΕΙ, δηλαδή την όσο το δυνατόν πληρέστερη παραγωγή και μετάδοση γνώσης προς όφελος των φοιτητών και της ελληνικής κοινωνίας.

Οι διάφοροι δημόσιοι οργανισμοί, πολλές φορές στη χώρα μας, εκτρέπονται από τον πραγματικό τους στόχο, να υπηρετούν, δηλαδή, την κοινωνία. Συχνά, με τον τρόπο οργάνωσής τους και κυρίως με τον τρόπο λειτουργίας τους, φαίνεται να εξυπηρετούν περισσότερο τους εργαζομένους τους και λιγότερο αυτούς στους οποίους οφείλουν πραγματικά την ύπαρξή τους. (περισσότερα…)

Όπως όλοι ξέρουμε, το θέατρο σκιών παρουσιάζει ακόμη και τα πιο σοβαρά ζητήματα με άκομψο τρόπο, πράγμα που προκαλεί θυμηδία. Η υπόθεση των διαπραγματεύσεων μεταξύ κυβέρνησης και Τρόικας τον τελευταίο καιρό μοιάζει με θέατρο σκιών. Πολύ σοβαρά ζητήματα αντιμετωπίζονται με τρόπο που ξεπερνά ,συχνά, στα όρια της σοβαρότητας .

Ζητήματα, που εθεωρούντο λίγα -πολύ «κλεισμένα» επανέρχονται στη συζήτηση. Το ζήτημα του ύψους του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ζήτημα του ποσού των πρόσθετων κεφαλαίων, που χρειάζονται οι τράπεζες για την ανακεφαλαιοποίηση τους, το ζήτημα των ομαδικών απολύσεων, το ζήτημα της ενίσχυσης της ελληνικής βιομηχανίας και πολλά από αυτά πού περιλαμβάνονται στη μελέτη του ΟΟΣΑ, αποτελούν και πάλι θέματα διαπραγμάτευσης ή αμφισβήτησης από την Τρόικα. Όλα αυτά επανέρχονται με τρόπο μάλιστα εξαιρετικά “άκομψο”, με διαρροές στον τύπο και με δηλώσεις ανώνυμων κύκλων. (περισσότερα…)

Τα δραματικά γεγονότα στην Ουκρανία θέτουν με οξύτητα το κρίσιμο ερώτημα: «Ποια είναι τα σύνορα της Ευρώπης;». Πέρα από τη γεωπολιτική ισορροπία μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας, που αναβιώνει και πάλι θυμίζοντας τις πιο έντονες στιγμές του Ψυχρού Πολέμου, υπάρχει ένα ουσιαστικό ζήτημα που αφορά την ευρωπαϊκή πολιτισμική ταυτότητα.

Είναι δύσκολο να υποστηρίξει κανείς ότι η Ρωσία δεν είναι μέρος της Ευρώπης, έστω κι αν η ιστορική διαδρομή της διαφέρει από αυτή της δυτικής πλευράς της ευρωπαϊκής ηπείρου. Είναι, όμως, εξίσου δύσκολο να φανταστεί κανείς τη Ρωσία ως μέρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Προφανώς, το ζήτημα δεν είναι απλώς γεωγραφικό, δηλαδή κατά πόσο η Σιβηρία θα μπορούσε να αποτελεί ευρωπαϊκό έδαφος, ούτε βέβαια θρησκευτικό, αφού στην Ευρωπαϊκή Ενωση υπάρχουν χώρες όπου κυριαρχεί η Ορθοδοξία, όπως είναι η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία. Το ζήτημα είναι, καταφανώς, γεωπολιτικό. (περισσότερα…)

Καθώς πλησιάζουν οι ευρωεκλογές, οι τοποθετήσεις των κομμάτων στις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το μέλλον του ευρωπαϊκού οικοδομήματος είναι όσο ποτέ άλλοτε ριζοσπαστικές.

Η παλιά διαχωριστική γραμμή μεταξύ φιλοευρωπαϊκών και ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων, η οποία είχε αρχίσει να υποχωρεί καθώς προχωρούσε η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 2000, άρχισε να αναβιώνει δυναμικά με την υπόθεση της Ευρωπαϊκής Συνταγματικής Συνθήκης και τα απορριπτικά δημοψηφίσματα στη Γαλλία και την Ολλανδία. Παρά τη διάσωση των βασικών στοιχείων της Συνταγματικής Συνθήκης μέσω της Συνθήκης της Λισαβόνας, οι δαίμονες του εθνικισμού είχαν ζωντανέψει σε πολλές χώρες-μέλη.

Η οικονομική κρίση ήρθε να ενδυναμώσει τη ριζική αμφισβήτηση της ίδιας της ιδέας της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Σήμερα, υπάρχουν κόμματα που ανοιχτά πλέον προτείνουν την επιστροφή στο εθνικό κράτος, δηλ. προτείνουν τη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Πέρα από την πρόταση του Βρετανού πρωθυπουργού για δημοψήφισμα, που θα κρίνει την παραμονή ή την αποχώρηση της Βρετανίας σε μερικά χρόνια, η αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής ιδέας έχει πάρει διαστάσεις όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. (περισσότερα…)

Κάθε χρόνο με τις αλκυονίδες ημέρες αρχίζουν και οι αγροτικές «παρελάσεις» τρακτέρ στις αγροτικές περιοχές της χώρας μας. Είναι ίσως ο μόνος τρόπος να παρουσιασθούν και να ακουστούν τα προβλήματα της αγροτικής οικονομίας και των αγροτών και να αναζητηθούν λύσεις, καθώς ο κύκλος της παραγωγής αφήνει χρόνο στους αγρότες.

Οι λύσεις είναι δύσκολες γιατί τα προβλήματα που συσσωρεύτηκαν εδώ και δεκαετίες έχουν γίνει εξαιρετικά περίπλοκα. Η επίλυσή τους αφέθηκε στις επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίες δυστυχώς όχι μόνο δεν αντιμετώπισαν, αντίθετα, συγκάλυψαν όλες τις παθογένειες και συχνά δημιούργησαν και καινούργιες. Η υψηλή στήριξη των τιμών μόνο ορισμένων προϊόντων οδήγησαν σε μονοκαλλιέργεια και σε εφησυχασμό τους αγρότες των πεδιάδων. Ετσι, όταν άρχισαν οι περιορισμοί δεν υπήρχε καμιά προετοιμασία για την επόμενη μέρα. Η εξασφάλιση αγροτικών εισοδημάτων με μικρή σχετικά προσπάθεια σε πολλές περιπτώσεις δημιούργησαν μια χωρίς προηγούμενο αντιφατική κατάσταση. (περισσότερα…)

Σε κάθε οργανωμένη σε κράτος κοινωνία, η πληρωμή των φόρων από τους πολίτες αποτελεί το κρισιμότερο ζήτημα για την εύρυθμη λειτουργία του. Η πληρωμή όμως των φόρων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ως σημαντικότεροι θα μπορούσαν να θεωρηθούν: 1) το ύψος των φορολογικών συντελεστών, 2) το ύψος του διαθέσιμου εισοδήματος μετά τη φορολόγηση, 3) η δυνατότητα απόκρυψης των εισοδημάτων, 4) η εμπιστοσύνη και η ικανοποίηση από τον τρόπο που το κράτος διαθέτει τα φορολογικά έσοδα, 5) η δικαιοσύνη στην κατανομή των φορολογικών βαρών, 6) η αντίληψη για το δημόσιο συμφέρον και 7) η διοικητική και πολιτική αποτελεσματικότητα του φοροεισπρακτικού συστήματος.

Προφανώς, η σημασία των πιο πάνω παραγόντων διαφέρει από χώρα σε χώρα. Ετσι, για παράδειγμα, παρ’ ότι οι φορολογικοί συντελεστές είναι υψηλοί στις σκανδιναβικές χώρες, η ικανοποίηση και η εμπιστοσύνη για την καλή χρήση των φόρων από το κράτος είναι υψηλότερη, με αποτέλεσμα οι πολίτες να είναι περισσότερο διατεθειμένοι να πληρώνουν φόρους σε σχέση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες χώρες. Επίσης, σε πολλές χώρες της Δυτικής Ευρώπης, οι πολίτες πληρώνουν τους φόρους τους, όχι επειδή οι φορολογικοί συντελεστές είναι χαμηλοί, αλλά επειδή υπάρχει εμπεδωμένη πεποίθηση ότι το φορολογικό σύστημα είναι δίκαιο ή επειδή το διαθέσιμο εισόδημα μετά την πληρωμή των φόρων είναι επαρκές ή επειδή δεν έχουν περιθώρια να αποκρύψουν τα εισοδήματα τους μπροστά σε ένα πολύ αποτελεσματικό φοροεισπρακτικό σύστημα. (περισσότερα…)

Τον τελευταίο καιρό, τα ευρωπαϊκά κόμματα επιλέγουν τα πρόσωπα που θα προτείνουν για τη θέση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε μια προσπάθεια να πεισθεί το εκλογικό σώμα, οι Ευρωπαίοι πολίτες δηλαδή, ότι περιορίζεται το έλλειμμα της δημοκρατικής διακυβέρνησης στην Ε.Ε.

Στόχος είναι να μην υπάρξουν και πάλι φαινόμενα, όπως σε προηγούμενες ευρωεκλογές, όπου υποψήφιος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προερχόμενος από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα υποστηριζόταν και από ευρωβουλευτές του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος, με αποτέλεσμα να νοθεύεται η «λαϊκή εντολή».

Στις επικείμενες ευρωεκλογές έχουν ήδη προταθεί από τα μεγάλα ευρωπαϊκά κόμματα σημαντικά πρόσωπα για τη θέση του προέδρου της Επιτροπής. Από το Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα ο κ. Σουλτς, από το Ευρωπαϊκό Κόμμα των Φιλελευθέρων ο κ. Φέρχοφσταντ και από το Ευρωπαϊκό Κόμμα της Αριστεράς ο κ. Τσίπρας. Σύντομα θα αποφασίσει και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα μεταξύ των κ.κ. Γιουνκέρ, Μπαρνιέ και Κατάινεν. (περισσότερα…)

Ο πρόσφατος σεισμός που συντάραξε την Κεφαλονιά δημιουργεί συνειρμούς. Ο «οικονομικός σεισμός», που συγκλόνισε και συγκλονίζει ακόμη ολόκληρη τη χώρα, μπορεί να έχει αντιστοιχίες με το φυσικό φαινόμενο ενός σεισμού.

Πράγματι, η εμφάνιση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα μπορεί να ξάφνιασε πολλούς, ήταν όμως αναμενόμενη. Η οικονομία, σε εθνικό, περιφερειακό ή διεθνές επίπεδο κατά διαστήματα, σε κανονικούς ή ακανόνιστους «κύκλους», δημιουργεί μικρές ή μεγαλύτερες κρίσεις.

Το μεγάλο ζήτημα είναι αν μια χώρα έχει αρκετά ισχυρές οικονομικές και κοινωνικές δομές για να «αντέξει» με τις λιγότερο δυνατές απώλειες. Οπως συμβαίνει με το σεισμό, όπου οι οικοδομές και οι υποδομές «αντέχουν», αν είναι κατασκευασμένες με σωστό τρόπο, το ίδιο συμβαίνει και με την οικονομική κρίση. (περισσότερα…)