Σε μερικές μέρες, οι πολίτες όλων των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης καλούνται να ψηφίσουν στις ευρωεκλογές. Καλούνται με την ψήφο τους να συνδιαμορφώσουν το μέλλον της Ευρώπης, σε μια συγκυρία βαθιάς κρίσης και έλλειψης εμπιστοσύνης στην ικανότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίσει τα συσσωρευμένα προβλήματά της.

Η ανάγνωση της σημερινής κατάστασης της Ε.Ε. είναι αντιφατική. Από τη μια πλευρά υπάρχουν δείγματα εξόδου από την πολύχρονη κρίση (ελαφρά θετικοί ρυθμοί μεγέθυνσης, σημαντικά βήματα για το συντονισμό της δημοσιονομικής πολιτικής και για την τραπεζική εποπτεία, δημιουργία μηχανισμών αντιμετώπισης της κρίσης, ανάκτηση εμπιστοσύνης από τις διεθνείς αγορές κ.ά.).

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν, επίσης, σημαντικά στοιχεία που δείχνουν ότι η κρίση είναι πάντα παρούσα, ιδίως στις νοτιότερες χώρες (τεράστια ποσοστά ανεργίας, αύξηση των ανισοτήτων τόσο στο εσωτερικό των κρατών όσο και, ακόμη περισσότερο, μεταξύ των κρατών-μελών, περιορισμένη αλληλεγγύη, αύξηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού κ.ά.).

(περισσότερα…)

Λίγες ημέρες πριν από τις πιο κρίσιμες ευρωεκλογές στην ιστορία της Ε.Ε., ο πολιτικός διάλογος παραμένει στη χώρα μας υπερβολικά εθνοκεντρικός. Βεβαίως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση έχει σημασία στις ευρωεκλογές, αλλά στη χώρα μας φαίνεται να κυριαρχεί απολύτως. Ομως η σημασία των ευρωεκλογών είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τη χώρα μας, καθώς βρίσκεται σήμερα βαριά χρεωμένη στους Ευρωπαίους εταίρους της με δάνεια δισεκατομμυρίων και ταυτόχρονα υποχρεωμένη να εφαρμόζει την πολιτική λιτότητας που κυριαρχεί στην Ε.Ε.

Μία αλλαγή των συσχετισμών των πολιτικών δυνάμεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να οδηγήσει σε μία διαφορετική πολιτική, τόσο όσον αφορά στην αποδοχή της αμοιβαιοποίησης του χρέους (ευρωομόλογο κ.ά.) όσο και τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. Μία τέτοια εξέλιξη μπορεί να διευκολύνει τη διευθέτηση του χρέους της χώρας μας και ταυτόχρονα να αυξήσει τη ρευστότητα στην οικονομία και έτσι να διευκολύνει την αναπτυξιακή προσπάθεια .Επιπλέον, μία αλλαγή πολιτικής θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό και έτσι να διευκολύνει την αποπληρωμή του χρέους. Επίσης, θα μπορούσε να πιέσει προς μία πιο συμφέρουσα για τις ελληνικές εξαγωγές ισοτιμία του ευρώ σε σχέση με τη σημερινή. (περισσότερα…)

Τον τελευταίο καιρό πυκνώνουν οι συζητήσεις για την κατάρτιση και την εφαρμογή εθνικού σχεδίου για την ανάπτυξη της χώρας μας. Με την επιστημονική τεκμηρίωση ερευνητικών κέντρων (ΚΕΠΕ, ΙΟΒΕ, Κέντρο Αριστείας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ.ά.) προτείνονται εναλλακτικές κατευθύνσεις για το ξεπέρασμα της κρίσης και για τη βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία της ελληνικής οικονομίας.

Σ’ όλες τις προτάσεις υπάρχει μια προϋπόθεση, ότι απαιτείται η τήρηση των μακροοικονομικών ισορροπιών και η οριστική εξάλειψη των ελλειμμάτων (δημοσιονομικού και εξωτερικού). Ομως, η μακροχρόνια τήρηση των βασικών ισορροπιών στα οικονομικά μεγέθη προϋποθέτει, όχι μόνο τη διευθέτηση του συσσωρευμένου δημόσιου χρέους και την οριστική επίλυση του προβλήματος των τραπεζών, αλλά και την πραγματοποίηση σημαντικών επενδύσεων. Οι τομείς που πρέπει να στραφούν κατά προτεραιότητα οι επενδύσεις είναι γνωστοί, εφ’ όσον, όπως έχει διαπιστωθεί, η χώρα μας διαθέτει στους τομείς αυτούς συγκριτικά πλεονεκτήματα. Προφανώς, για να υπάρξει μακροχρονίως ικανοποιητικός ρυθμός ανάπτυξης στη χώρα μας, μέσω των επενδυτικών πρωτοβουλιών, και να ενισχυθεί η παραγωγική βάση με στόχο τις εξαγωγές (προκειμένου να μην υπάρχουν ελλείμματα και συνεχής εξωτερικός δανεισμός), τα παραγόμενα προϊόντα και οι υπηρεσίες πρέπει να είναι διεθνώς ανταγωνιστικά. (περισσότερα…)

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η σημασία της εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού έχει από πολλά χρόνια επιβεβαιωθεί.Ολες οι σχετικές μελέτες εκτιμούν ότι η οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη μιας χώρας σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από το εύρος και την ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης.

Δεν αμφισβητείται ότι η εκπαίδευση όλων των βαθμίδων δεν ωφελεί μόνον το άτομο που τη δέχεται, αλλά το σύνολο της οικονομίας και της κοινωνίας. Γιατί όταν όλα τα άτομα έχουν περισσότερες δυνατότητες προσωπικής ανάπτυξης η κοινωνία και η οικονομία προοδεύουν.

Εχει επίσης μεγάλη σημασία, αν η εκπαίδευση παρέχεται από το δημόσιο τομέα, δωρεάν, ή αν παρέχεται από τον ιδιωτικό τομέα. Αν το σύνολο της εκπαίδευσης παρέχεται από τον ιδιωτικό τομέα, τότε ένα σημαντικό μέρος νέων που προέρχονται από χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα δεν μπορεί να επωφεληθεί. (περισσότερα…)

Οταν η περιοριστική δημοσιονομική και νομισματική πολιτική ξεπερνά ορισμένα όρια, η οικονομία «εκδικείται» με αποπληθωρισμό, δηλαδή με πληθωρισμό γύρω στο μηδέν, πράγμα που έχει πολλαπλά αρνητικά αποτελέσματα. Είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει όταν υπάρχει μεγάλη χαλαρότητα στη δημοσιονομική και στη νομισματική πολιτική, οπότε προκαλείται υψηλός πληθωρισμός.

Ο πρόσφατος αποπληθωρισμός εμφανίστηκε στις αναπτυγμένες χώρες -και ιδιαίτερα στην Ευρώπη (και στην Ελλάδα)- ως παρενέργεια της περιοριστικής πολιτικής, δηλαδή της εξάλειψης των ελλειμμάτων στον κρατικό προϋπολογισμό και της «σφιχτής» νομισματικής πολιτικής.

Η πολιτική αυτή ασκήθηκε και ασκείται ως «φάρμακο» για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, κυρίως στην Ευρωζώνη. Ομως, όλα τα φάρμακα, και μάλιστα σε υψηλές δόσεις, προκαλούν παρενέργειες. Οι υπερβολές στην περιοριστική δημοσιονομική και νομισματική πολιτική δεν οδηγούν μόνο στην ύφεση και την ανεργία, μέσω της μείωσης της ζήτησης, αλλά και σε πολύ χαμηλό πληθωρισμό (αποπληθωρισμό). (περισσότερα…)

Η έξοδος στις αγορές αποτελεί μια συμβολική αλλαγή πορείας για την ελληνική κοινωνία και οικονομία. Η ολοκλήρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής, με δημιουργία ακόμη και πρωτογενούς πλεονάσματος και η ανάκτηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας, με εξισορρόπηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, παρά το τεράστιο κοινωνικό κόστος τους, προφανώς συνέβαλαν σε αυτήν την επιτυχία.

Από την άλλη πλευρά, η επιθυμία των αγορών για υψηλές αποδόσεις και η απομάκρυνση της πιθανότητας εξόδου της χώρας από την Ευρωζώνη αποτέλεσαν σημαντικούς παράγοντες για την υπερκάλυψη του ελληνικού δανείου των 3 δισ. ευρώ. Εχει μεγάλη σημασία ότι οι αγορές ξέχασαν το «κούρεμα» των ομολόγων, δεν υπολόγισαν το τεράστιο χρέος της χώρας (320 δισ. ευρώ), δεν τρόμαξαν με τη μείωση του ΑΕΠ (περίπου 25%), ούτε με την ανεργία (27%), ούτε με την κατάρρευση των επενδύσεων (περίπου 60%) στη χώρα μας. Ούτε έλαβαν υπόψη τη χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας, όπως έχει εκτιμηθεί από όλους τους γνωστούς οίκους αξιολόγησης. Ολα αυτά ήταν πολύ σημαντικά για να ξεπεραστούν τα «πάθη» της ελληνικής οικονομίας κατά τα τελευταία τέσσερα χρόνια και να προετοιμαστεί η «Ανάσταση». (περισσότερα…)

Ως Ελληνες και Ευρωπαίοι πολίτες τείνουμε συχνά να συγχέουμε τρεις στενά συνδεδεμένες, αλλά όχι ταυτόσημες πραγματικότητες: την Ευρώπη, την Ευρωπαϊκή Ενωση και την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Η Ευρώπη είναι μια γεωγραφική περιοχή από τον Ατλαντικό ώς τα Ουράλια Ορη, η οποία τους τελευταίους αιώνες υπήρξε το εργαστήρι που γέννησε ό,τι πιο ευγενές και μεγαλειώδες και ταυτόχρονα ό,τι πιο απεχθές και χαμερπές μπορούσε να δημιουργήσει η ανθρωπότητα. Από τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα μέχρι το φασισμό και τα βασανιστήρια. Από την ελευθερία και την αξιοπρέπεια μέχρι την αποικιοκρατία και τον εξανδραποδισμό. Μέσα στην Ευρώπη όλα αυτά συνυπάρχουν εν δυνάμει. Είναι ζήτημα ιστορικών συγκυριών και κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών η επικράτηση της φωτεινής ή της σκοτεινής πλευράς του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση δημιουργήθηκε στα μέσα του 20ού αιώνα, ως πολιτικό και κυρίως οικονομικό μόρφωμα με στόχο τη συνεργασία μεταξύ των κυριότερων χωρών της Δυτικής περιοχής της Ευρώπης, ύστερα από τους αιματηρούς «εμφύλιους» πολέμους. (περισσότερα…)

Είναι γνωστό ότι η χώρα μας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τον διεθνή ανταγωνισμό με παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών χαμηλού κόστους. Εκτός από το σχετικά χαμηλό οργανωτικό και τεχνολογικό επίπεδο της παραγωγής και η κλίμακα της παραγωγής σε μια σχετικά μικρή χώρα, όπως η Ελλάδα, δεν μπορεί να αυξηθεί, όπως στις μεγάλες χώρες, οι οποίες διαθέτουν τεράστια εσωτερική αγορά και συνεπώς δυνατότητες μαζικής παραγωγής που μειώνουν το κόστος.

Επιπλέον, όσο και αν μειωθεί το εργατικό κόστος, η χώρα μας θα παραμείνει ακριβή σε σχέση με τους Βαλκάνιους γείτονές μας και πολύ περισσότερο σε σχέση με τις χώρες του Τρίτου Κόσμου, που παράγουν ομοειδή προϊόντα και υπηρεσίες. (περισσότερα…)

Η ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση, καθώς είναι αποδυναμωμένη από την πολύπλευρη κρίση και απογοητευμένη από τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας.

Υπάρχει διάχυτη η αίσθηση ότι όλες οι προσπάθειες, κατά τη μεταπολεμική περίοδο, έχουν σε μεγάλο βαθμό αποτύχει και ότι η χώρα μας μοιάζει στον Σίσυφο, ο οποίος μόλις νομίζει ότι έχει επιτύχει το έργο του, αυτό που επέτυχε καταρρέει και πρέπει να αρχίσει πάλι από την αρχή.

Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αυτό δείχνουν. Ενώ το 2008 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν 17.374 ―, πέντε χρόνια αργότερα, το 2013, μειώθηκε σε 12.354 ―, δηλαδή υποχώρησε κατά 5.020 ― ή κατά 30% περίπου. Μια μέση τετραμελής οικογένεια είχε το 2013 μείωση περίπου κατά 20.000 ευρώ σε σχέση με το 2008, ενώ ανέμενε αύξηση κατά 10.000 ευρώ περίπου, αν είχε συνεχιστεί η τάση της προηγούμενης πενταετίας. (περισσότερα…)