Η έξοδος στις αγορές αποτελεί μια συμβολική αλλαγή πορείας για την ελληνική κοινωνία και οικονομία. Η ολοκλήρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής, με δημιουργία ακόμη και πρωτογενούς πλεονάσματος και η ανάκτηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας, με εξισορρόπηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, παρά το τεράστιο κοινωνικό κόστος τους, προφανώς συνέβαλαν σε αυτήν την επιτυχία. Από την άλλη πλευρά, η επιθυμία των αγορών για υψηλές αποδόσεις και η απομάκρυνση της πιθανότητας εξόδου της χώρας από την Ευρωζώνη αποτέλεσαν σημαντικούς παράγοντες για την υπερκάλυψη του ελληνικού δανείου.

Επειδή όμως, επετεύχθη η ελεγχόμενη και καλά προετοιμασμένη έξοδος στις αγορές δεν σημαίνει ότι η ανάπτυξη είναι «επί θύραις», Ούτε ότι η σημερινή συμπεριφορά των αγορών αποδεικνύει ότι θα καλυφτούν εύκολα στο άμεσο μέλλον οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας μας μετά τη λήξη του τρίτου μνημονίου το 2018. (περισσότερα…)

Είναι γνωστή η σημασία του τουρισμού για την τοπική ανάπτυξη και ιδιαίτερα των νησιών μας. Όμως η επιδίωξη πρέπει να είναι ο ποιοτικός τουρισμός που αναζητά κάτι περισσότερο από ήλιο και θάλασσα τα οποία όπως ξέρουμε υπάρχουν σε όλη τη Μεσόγειο και όχι μόνο.

Να μην ξεχνάμε ότι η συγκυρία των πολέμων και της αναταραχής στην Ανατολική Μεσόγειο ευνοούν την ανάπτυξη του τουριστικού ρεύματος προς την Ελλάδα. Δυστυχώς, όμως, δε θα είναι πάντα έτσι. Χρειάζεται διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος έτσι ώστε οι τουρίστες να μην περιορίζονται στα προϊόντα που υπάρχουν σχεδόν παντού, δηλαδή τον ήλιο και τη θάλασσα. (περισσότερα…)

Ο κόσμος ολόκληρος παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον τις πολιτικές διεργασίες που συντελούνται στη Γαλλία τους τελευταίους μήνες. Ανεξάρτητα από τη συμφωνία ή όχι με τον ιδεολογικό προσανατολισμό των πολιτικών αυτών διεργασιών, είναι αξιοθαύμαστος ο τρόπος αλλά και η ταχύτητα με την οποία ανανεώνεται ολόκληρη η πολιτική ζωή της χώρας αυτής σε πρόσωπα και ιδέες. Φαίνεται ότι ήταν πολύ βαθύ το αίτημα της πολιτικής αλλαγής σε μια χώρα, που ιστορικά αποτέλεσε το «εργαστήρι» των πολιτικών και ιδεολογικών αναζητήσεων από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης.

Εχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να παρατηρηθεί, ότι πρόκειται για μια βαθιά τομή μέσα στο υπάρχον σύστημα, μια πολιτική αλλαγή χωρίς καθεστωτική ανατροπή, μια ανανέωση με απόλυτη προσήλωση στη δημοκρατική νομιμότητα. Πρόκειται για μια εκ βάθρων πολιτική αλλαγή σε πολλά επίπεδα: Στη σχέση του πολιτικού προσωπικού με την πολιτική πράξη (ηθικοποίηση), στη σχέση μεταξύ του πολιτικού στοιχείου με την οικολογία και στη σχέση μεταξύ πολιτικής δράσης και φύλων (ανδρών-γυναικών), μεταξύ πολιτικής δράσης και γενεών (νεότερων-γηραιότερων) και τέλος, μεταξύ πολιτικής δράσης επαγγελματιών και μη επαγγελματιών πολιτικών. (περισσότερα…)

Η κρίση που διέρχεται η χώρα μας έχει προφανώς πολλαπλές εκφράσεις και περιλαμβάνει το σύνολο σχεδόν των πτυχών της δημόσιας ζωής.

Κρίση πρωτίστως οικονομική, με υπόβαθρο αξιακό, κρίση κοινωνική, με συνέπειες οδυνηρές για το σύνολο σχεδόν των πολιτών, κρίση πολιτική, με την αδυναμία συνεννόησης των πολιτικών δυνάμεων σε κρίσιμα θέματα και -το χειρότερο- κρίση εμπιστοσύνης των νέων στις δυνατότητες και τις προοπτικές της χώρας μας, πράγμα που τους οδηγεί στην αυξανόμενη φυγή στο εξωτερικό.

Αυτές οι πολλαπλές εκφράσεις της κρίσης συνεκδηλώνονται με τη διάχυτη πλέον αντίληψη ότι δεν μπορεί να γεννηθεί κάτι νέο στη θέση του παλιού που πεθαίνει καθημερινά, ότι δεν μπορεί να γεννηθεί μια νέα αναπτυξιακή δυναμική χωρίς τις παθογένειες του παρελθόντος, η οποία θα δώσει θετική προοπτική στους Eλληνες πολίτες και ιδίως στους νέους. (περισσότερα…)

Φαίνεται ότι κυβέρνηση και δανειστές έχουν καταλήξει σε συµφωνία για το κλείσιµο της δεύτερης αξιολόγησης. Θα µπορούσατε να µας δώσετε επιγραµµατικά τους άξονες της συµφωνίας αυτής;

Αυτή τη στιγµή δεν είναι διαθέσιµες οι λεπτοµέρειες της συµφωνίας µεταξύ της Ελλάδας και των δανειστών της για το κλείσιµο της δεύτερης αξιολόγησης. Ωστόσο, σε γενικές γραµµές διαπιστώνουµε ότι ακόµη µια φορά πρόκειται για περιοριστικά µέτρα που θα «αποδώσουν» 1% του ΑΕΠ από τη µείωση των συντάξεων και 1% του ΑΕΠ από τη µείωση του αφορολόγητου ορίου, ώστε να πληρώνουν φόρους και τα χαµηλότερα εισοδήµατα. Τα µέτρα αυτά θα ισχύσουν το 2019 και το 2020 και αν επιτευχθούν πρωτογενή πλεονάσµατα 3,5% του ΑΕΠ, θα συνοδευτούν από αντισταθµιστικά µέτρα ισοδύναµου δηµοσιονοµικού αποτελέσµατος, µέσω ελαφρύνσεων των συντελεστών φορολόγησης, του ΕΝΦΙΑ κ.λπ. (περισσότερα…)

Η κρίση στον αγροτικό χώρο εκδηλώνεται μάλλον ηπιότερα, λόγω της αυτοκατανάλωσης και του σχετικά χαμηλότερου κόστους ζωής, σε σχέση με τον αστικό χώρο. Η κρίση δεν αφορά μόνο την αγροτική δραστηριότητα, από την οποία προκύπτουν όλο και χαμηλότερα εισοδήματα, αλλά περιλαμβάνει και άλλες δραστηριότητες που υπάρχουν στις αγροτικές περιοχές. Οι δημόσιες και ιδιωτικές κατασκευές και κυρίως ο εσωτερικός τουρισμός βρίσκονται σε συνεχή συρρίκνωση τα τελευταία χρόνια.

Τα αίτια της συρρίκνωσης των μη αγροτικών δραστηριοτήτων στον αγροτικό χώρο μπορούν να αναζητηθούν στη βαθιά ύφεση της ελληνικής οικονομίας, ενώ τα αίτια της μείωσης του αγροτικού εισοδήματος είναι περισσότερο σύνθετα και πρέπει να αναζητηθούν στη συνεχή μείωση των τιμών που εισπράττει ο παραγωγός-αγρότης σε συνδυασμό με την αύξηση των τιμών που καταβάλλει για ενέργεια, λιπάσματα, φάρμακα κ.ά. (περισσότερα…)

Το εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης πλησιάζει τα εξήντα του χρόνια (1957 – 2016). Ωστόσο, όσο αυξάνονται οι χώρες-μέλη που αποτελούν την Ευρωπαϊκή Eνωση, τόσο αυξάνονται και οι δυσκολίες του εγχειρήματος. Η ιδέα της Ενωμένης Ευρώπης συνεχίζει να συγκινεί τους λαούς των χωρών της Ε.Ε. Ο τρόπος, όμως, που επιχειρείται η ενοποίηση, φαίνεται να τους προβληματίζει, σε βαθμό που, όταν κάποιος από τους ευρωπαϊκούς λαούς καλείται με δημοψήφισμα για να αποφανθεί για τις επιλογές των πολιτικών ηγεσιών του, απαντά συνήθως αρνητικά. Eτσι, ο γαλλικός και ο ολλανδικός λαός αρνήθηκαν τη Συνταγματική Συνθήκη (2005), ο ιρλανδικός λαός χρειάστηκε να ψηφίσει δύο φορές για να αποδεχθεί τη Συνθήκη της Λισσαβώνας (2009), ενώ το αποκορύφωμα της άρνησης της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης ήρθε με το πρόσφατο δημοψήφισμα στη Βρετανία (23.6.2016). (περισσότερα…)

Βιβλιοκριτική του βιβλίου «Χωρική ανάπτυξη και ανθρώπινο δυναμικό – Νέες θεωρητικές προσεγγίσεις και η εφαρμογή τους στην Ελλάδα», Εκδόσεις Κριτική, 2016 των Λόη Λαμπριανίδη, Θανάση Καλογερέση, Γρηγόρη Καυκαλά (επιμέλεια)

Από την αρχή της κρίσης στην Ελλάδα, η συντριπτική πλειονότητα των αναλύσεων επικεντρώνεται στη σημασία των μακροοικονομικών μηχανισμών που οδήγησαν στην κρίση και σήμερα εμποδίζουν την ανάπτυξη, όπως στο ύψος δημόσιου χρέους που δημιουργήθηκε από τη συσσώρευση δημοσιονομικών ελλειμμάτων και αποκαλύφθηκε οδυνηρά λόγω της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, στη μεγάλη αύξηση της συμμετοχής της κατανάλωσης στη διαμόρφωση του ελληνικού ΑΕΠ, στη μείωση της αποταμίευσης και της επένδυσης και στην, άμεσα σχετιζόμενη με αυτή την εξέλιξη, απώλεια διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής παραγωγής, με αποτέλεσμα την υπερβολική διόγκωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και συνεπώς την ανάγκη υψηλού εξωτερικού δανεισμού κ.ά.
(περισσότερα…)

Ύστερα από επτά χρόνια ύφεσης είναι κοινά αποδεκτό ότι το ελληνικό παραγωγικό σύστημα υπόκειται σε ένα είδος διπλής διαρθρωτικής πίεσης: αφενός από τον ανταγωνισμό που προέρχεται από χώρες με χαμηλό κόστος εργασίας που παράγουν φθηνά, αλλά όχι απαραίτητα χαμηλής ποιότητας αγαθά και υπηρεσίες, και αφετέρου από τις προηγμένες χώρες που διαθέτουν παραγωγική διάρθρωση και δυνατότητες στηριγμένες στην γνώση, στην εκπαίδευση και στην έρευνα και νοτομία.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η Ελλάδα θα γίνει μια οικονομία χαμηλού κόστους που θα ανταγωνίζεται σε αυτή τη βάση τις αναδυόμενες οικονομίες, όπως φαίνεται να ωθείται από τους δανειστές μας και κυρίως το ΔΝΤ ή αν θα προσανατολιστεί στην αναβάθμιση της τεχνολογικής και γνωσιακής βάσης του περιεχομένου των προϊόντων και των υπηρεσιών που προσφέρει σε παγκόσμια κλίμακα.

Η πρώτη επιλογή φαίνεται αδιέξοδη, διότι στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο με τις ταχείς μεταφορές κεφαλαίου, πάντα θα υπάρχει μια περιοχή του κόσμου όπου το κόστος εργασίας και η φορολογία θα είναι χαμηλότερα. Η δεύτερη επιλογή είναι δύσκολη, απαιτεί εθνική προσπάθεια και προγραμματισμό και θα αποφέρει αποτελέσματα σε μακροχρόνια βάση, εξασφαλίζοντας την έξοδο από την κρίση. (περισσότερα…)

-Ποια ιεραρχείτε ως σημαντικότερα διαρθρωτικά προβλήματα του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα;

Το σημαντικότερο διαρθρωτικό πρόβλημα είναι το χαμηλό επίπεδο επαγγελματικής εκπαίδευσης των αγροτών μας. Όσο υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης έχουν οι αγρότες, τόσο μεγαλύτερη είναι η επαγγελματική τους επιτυχία. Παρατηρούμε τους γεωπόνους, τους τεχνολόγους γεωπόνους και όσους έχουν, έστω, αγροτική εκπαίδευση μέσης σχολής να δημιουργούν αξιοζήλευτα αγροκτήματα. Ίσως ,θα μπορούσαν να συνδεθούν οι επιδοτήσεις με τη εκπαίδευση, ως ισχυρό κίνητρο εκπαίδευσης των νέων αγροτών.

Οι έλληνες αγρότες ,όμως, δεν έχουν ούτε αξιόπιστη συμβουλευτική στήριξη σε τεχνικό και σε διαχειριστικό επίπεδο. Οι υπηρεσίες των « γεωργικών εφαρμογών» έχουν εξαντλήσει τις δυνατότητές τους και δεν έχουν αντικατασταθεί με ένα δημόσιο ή/και ιδιωτικό δίκτυο συμβουλευτικής υποστήριξης/πληροφόρησης. Έτσι, οι έλληνες αγρότες προσπαθούν αβοήθητοι και χωρίς εκπαίδευση να ανταγωνισθούν τους ευρωπαίους συναδέλφους τους, που έχουν εδώ και δεκαετίες αυτές τις προϋποθέσεις. (περισσότερα…)